Hoe herken ik onbetrouwbare claims en leveranciers?

Bij materialen voor babyartikelen worden regelmatig termen gebruikt die professioneel klinken, maar niet aantonen dat een product aan de toepasselijke Europese veiligheidseisen voldoet.

Denk daarbij aan claims als:

• CE-gecertificeerd;
• FDA-gecertificeerd;
• food-grade siliconen;
• medical-grade siliconen;
• BPA-vrij;
• 100% siliconen;
• getest of gecertificeerd, zonder verdere uitleg.

Wanneer een leverancier uitsluitend zulke termen gebruikt en geen relevant, onafhankelijk en productspecifiek onderzoek kan aantonen, is de geschiktheid voor babyartikelen onvoldoende onderbouwd.

Een veiligheidsclaim heeft pas waarde wanneer duidelijk is:

• wat precies is onderzocht;
• op welke producten het onderzoek betrekking heeft;
• welke relevante eisen zijn beoordeeld;
• of het onderzoek onafhankelijk is uitgevoerd;
• en hoe de verkochte producten aan de onderzoeksresultaten zijn gekoppeld.

Zijn losse kralen CE-gecertificeerd?

Nee. CE is geen algemeen kwaliteitscertificaat dat aan losse kralen wordt toegekend.

Een CE-markering hoort bij een concreet eindproduct dat onder Europese wetgeving valt waarvoor CE-markering verplicht is. Bij speelgoed is CE bijvoorbeeld de verklaring van de fabrikant dat het complete speelgoedproduct aan de toepasselijke veiligheidseisen voldoet.

Losse kralen die als materiaal of onderdeel voor verschillende creaties worden verkocht, kunnen niet afzonderlijk CE-gecertificeerd worden. Dit omdat een losse kraal natuurlijk direct afgekeurd wordt als speelgoed door verstikkingsgevaar. Een leverancier die dit dan ook aangeeft, weet niet goed waar hij het over heeft.

Wanneer een leverancier zijn losse kralen als “CE-gecertificeerd” aanbiedt, gebruikt hij deze term dus onjuist. Dat is een belangrijke rode vlag voor het kennisniveau van de leverancier op het gebied van productveiligheid en conformiteit. De Europese Commissie waarschuwt eveneens dat CE-markering geen vrijwillig kwaliteitskeurmerk is en alleen mag worden gebruikt wanneer toepasselijke EU-wetgeving daarin voorziet.

Zijn ‘food grade’ en ‘medical grade’ voldoende voor babyartikelen?

Nee. Deze termen zijn geen vervanging voor onafhankelijk onderzoek naar de relevante Europese veiligheidseisen voor babyartikelen.

‘Food grade’ heeft betrekking op geschiktheid voor een bepaalde vorm van voedselcontact. Het toont niet aan dat een siliconen kraal of onderdeel volgens de relevante eisen van bijvoorbeeld EN 71 of REACH is onderzocht.

Ook ‘medical grade’ bewijst niet dat een materiaal geschikt is voor gebruik in speenkoorden, bijtringen of andere babyartikelen. Het betreft een andere toepassing en zegt zonder verdere specificaties en onderzoeken onvoldoende over de eisen die voor het aangeboden product gelden.

Een materiaal kan zowel food grade of medical grade zijn als afzonderlijk volgens relevante Europese veiligheidseisen zijn onderzocht. De leverancier moet die onderzoeken dan echter ieder afzonderlijk kunnen onderbouwen.

Kan een leverancier uitsluitend een food-grade- of medical-gradeverklaring tonen? Dan is daarmee niet aangetoond dat het product aan de relevante veiligheidseisen voor babyartikelen voldoet.

Wat betekent ‘FDA-gecertificeerd’?

Ook “FDA-gecertificeerd” is bij siliconen kralen een rode vlag.

De FDA is een Amerikaanse toezichthouder. Eventuele Amerikaanse beoordelingen of toelatingen hebben betrekking op Amerikaanse regelgeving en op een specifieke stof, fabrikant en toepassing. Ze bewijzen niet dat een product voldoet aan Europese regels voor babyartikelen.

Bovendien is “FDA certified” vaak geen juiste officiële status. De FDA waarschuwt zelf dat termen als “FDA Certified” en “FDA Registration Certificate” misleidend kunnen worden gebruikt. Bij stoffen voor voedselcontact werkt de FDA onder meer met specifieke autorisaties en notificaties, waarbij voorwaarden gelden voor de fabrikant, stof en toepassing.

Maar zelfs een geldige Amerikaanse FDA-autorisatie:

• geldt niet als bewijs van naleving van Europese regelgeving;
• vervangt geen onderzoek naar relevante EN 71-eisen;
• vervangt REACH-documentatie niet;
• zegt niets over EN 12586;
• en bewijst niet dat een compleet babyartikel mechanisch veilig is.

Voor producten die in Europa worden verkocht, moet aan de toepasselijke Europese regelgeving worden voldaan. Een Amerikaanse verklaring kan hooguit aanvullende informatie zijn, maar nooit de noodzakelijke Europese onderbouwing vervangen.

Is ‘BPA-vrij’ voldoende bewijs van veiligheid?

Nee. BPA-vrij zijn is slechts één afzonderlijke materiaaleigenschap.

Het zegt niets over andere gereguleerde stoffen, mogelijke migratie, de gebruikte kleurstoffen, de traceerbaarheid of de mechanische veiligheid van een onderdeel of eindproduct.

Hetzelfde geldt voor claims als:

• vrij van pvc;
• vrij van ftalaten;
• vrij van lood;
• niet-giftig;
• natuurlijk;
• 100% veilig.

Dergelijke claims moeten aantoonbaar worden onderbouwd en vervangen geen bredere beoordeling van de relevante veiligheidseisen. Wij hebben een deel van deze claims dan ook online staan, maar kunnen deze daadwerkelijk onderbouwen.

Wat als een leverancier alleen een fabriekscertificaat heeft?

Een verklaring van een fabriek is niet hetzelfde als een onafhankelijk laboratoriumonderzoek.

Een leverancier of Europese importeur moet zelf kunnen aantonen dat de producten die hij op de markt brengt binnen de reikwijdte van de beschikbare documentatie vallen. Hij kan niet zonder eigen onderbouwing vertrouwen op onderzoeken die een fabriek ooit voor een andere afnemer of productvariant heeft laten uitvoeren.

Producten inkopen bij dezelfde fabriek als een andere leverancier geeft evenmin het recht om de onderzoeksresultaten van die andere leverancier te gebruiken.

De samenstelling, kleurstoffen, receptuur, productiemethode of grondstof kunnen per afnemer, bestelling of uitvoering verschillen. Iedere importeur blijft verantwoordelijk voor zijn eigen producten, technische documentatie en traceerbaarheid.

Wat als een leverancier EN 71, EN 12586 of REACH niet kent?

Niet iedere norm geldt op dezelfde manier voor ieder materiaal, onderdeel of eindproduct. Van een professionele leverancier van materialen voor babyartikelen mag echter wel worden verwacht dat hij weet welke Europese regelgeving en veiligheidsnormen relevant kunnen zijn.

Het is een ernstige rode vlag wanneer een leverancier:

• uitsluitend spreekt over food grade, medical grade of FDA;
• niet weet wat EN 71, EN 12586 of REACH inhoudt;
• niet kan uitleggen welke onderzoeken op zijn producten betrekking hebben;
• geen onderscheid maakt tussen een los onderdeel en een eindproduct;
• of zegt dat ieder eindproduct automatisch veilig is zodra zijn materialen worden gebruikt.

Als een leverancier de basisbegrippen aantoonbaar verkeerd gebruikt, is het gerechtvaardigd om te twijfelen of de achterliggende veiligheidsbeoordeling, documentatie en traceerbaarheid wel op orde zijn.

Zijn Disney-, Marvel- en andere merkfiguren legaal?

Niet zonder toestemming van de rechthebbende.

Bekende personages, logo’s en onderscheidende ontwerpen van bijvoorbeeld Disney, Marvel, Starbucks en andere merken kunnen worden beschermd door auteursrechten, merkrechten en/of modelrechten.

Een leverancier mag dergelijke ontwerpen niet zomaar namaken, laten produceren, importeren of verkopen. Daarvoor is in beginsel toestemming of een geldige licentie van de rechthebbende nodig.

De volgende producten zijn daarom een belangrijke rode vlag:

• kralen in de vorm van herkenbare Disney- of Marvelpersonages;
• kralen met een Starbucks-logo of een sterk overeenstemmend ontwerp;
• producten met bekende merknamen of logo’s;
• herkenbare personages waarvan de merknaam bewust wordt vermeden;
• omschrijvingen als “mouse princess”, “superhero” of “coffee logo” terwijl het beschermde ontwerp duidelijk herkenbaar blijft.

Een leverancier die beweert dat dergelijke producten officieel gelicentieerd zijn, moet dit overtuigend kunnen aantonen. Denk aan een controleerbare licentie, toestemming van de rechthebbende of een verifieerbare distributieketen. Wij weten dat er door Disney, Marvel, Chanel, Louis Vuitton, Starbucks en meer nadrukkelijk géén licenties zijn uitgegeven voor siliconen kralen. Al deze kralen zijn dan ook onwettelijk.

Waarom zegt merkinbreuk ook iets over productveiligheid?

Een inbreuk op intellectuele-eigendomsrechten bewijst niet afzonderlijk welke chemische eigenschappen een product heeft. Het zegt echter wel veel over de professionaliteit en betrouwbaarheid van de leverancier.

Een onderneming die bewust producten importeert of verkoopt waarvoor zij geen toestemming heeft, neemt het kennelijk ook met andere wettelijke verplichtingen niet nauw. Dat geeft serieuze aanleiding om te twijfelen aan:

• de betrouwbaarheid van de herkomst;
• de juistheid van fabrieksverklaringen;
• de onafhankelijkheid van testdocumentatie;
• de traceerbaarheid van het product;
• de beheersing van de leveringsketen;
• en de naleving van Europese productveiligheidsregels.

Namaakartikelen vormen bovendien een bekende categorie binnen onderschepte illegale handel; ook speelgoed komt daarbij voor. EUIPO/OESO – handel in namaak via e-commerce. Jootjes is extra bekend met deze regelgeving omdat wij ook meerdere designs hebben die wij bij de EUIPO hebben gedeponeerd ter bescherming van onze intellectuele eigendommen. 

Waar moet ik dan wél op letten?

Een betrouwbare leverancier:

• gebruikt veiligheidstermen op de juiste manier;
• maakt geen misleidende CE- of FDA-claims;
• gebruikt food grade of medical grade niet als vervanging voor relevant Europees onderzoek;
• beschikt over onafhankelijke, productspecifieke onderbouwing;
• kan uitleggen welke documentatie op welke producten betrekking heeft;
• zorgt voor traceerbaarheid via artikelen, bestellingen en facturen;
• begrijpt het verschil tussen onderdelen en eindproducten;
• besteedt aandacht aan zowel chemische als mechanische risico’s;
• en verkoopt geen beschermde merkfiguren zonder aantoonbare licentie.

Veiligheidsclaims zijn alleen waardevol wanneer zij inhoudelijk juist, onafhankelijk onderbouwd en aantoonbaar gekoppeld zijn aan het product dat u daadwerkelijk koopt.